“Таза Қазақстан” жалпыұлттық тұжырымдамасына қатысты пікірді қысқа мадақпен шектеу дұрыс емес — бұл бастама шын мәнінде елдің экологиялық мәдениетін түбегейлі өзгерте ала ма, әлде тек науқан деңгейінде қала ма деген сұрақ маңызды.
“Таза Қазақстан” – қоршаған ортаны қорғау, экологиялық сананы қалыптастыру және қоғамдық жауапкершілікті арттыруға бағытталған бастама. Оның негізгі мақсаты – ел аумағын қоқыстан тазарту ғана емес, сонымен қатар табиғатқа деген көзқарасты өзгерту. Бұл жерде мәселе тек сенбіліктер өткізу емес, азаматтардың күнделікті өмір салтын өзгертуінде жатыр.
Қазақстан сияқты табиғи ресурстарға бай мемлекет үшін экология мәселесі ерекше өзекті. Almaty, Astana сияқты ірі қалаларда ауа сапасының нашарлауы, өндірістік қалдықтар, тұрмыстық қоқыстың көбеюі – нақты проблемалар. Ал кейбір өңірлерде су тапшылығы мен жердің тозуы байқалады. Осындай жағдайда “Таза Қазақстан” тұжырымдамасы уақыт талабына сай бастама деп айтуға болады.
Дегенмен, бұл тұжырымдаманың әлсіз тұстары да бар. Егер ол тек акциялар мен бір реттік тазалық жұмыстары деңгейінде қалса, оның әсері ұзаққа бармайды. Экологиялық мәселені шешу үшін жүйелі саясат қажет: қалдықтарды қайта өңдеу инфрақұрылымын дамыту, өндіріс орындарына қатаң талап қою, экологиялық білімді мектептен бастап енгізу. Қарапайым тілмен айтқанда, “тазалық” мәдениетке айналуы тиіс.
Тағы бір маңызды аспект – қоғамның қатысуы. Егер халық бұл бастаманы “жоғарыдан келген тапсырма” ретінде қабылдаса, нәтиже әлсіз болады. Ал егер әр азамат өзін табиғатты қорғауға жауапты сезінсе, онда бұл қозғалыс шынайы өзгеріске әкеледі. Бұл жерде еріктілер қозғалысы, жергілікті қауымдастықтар мен жастардың белсенділігі үлкен рөл атқарады.
Сонымен қатар, ақпараттық жұмыс та маңызды. Экология мәселелері тек ұранмен емес, нақты деректермен, түсіндірумен жеткізілуі керек. Адамдар неге қоқысты сұрыптау керек, неге суды үнемдеу маңызды екенін түсінгенде ғана олардың мінез-құлқы өзгереді.
“Таза Қазақстан” – дұрыс бағыттағы қадам. Бірақ оның табысты болуы үш нәрсеге байланысты: жүйелі мемлекеттік саясат, белсенді азаматтық қатысу және тұрақты экологиялық білім беру. Егер осы үш бағыт үйлесім тапса, бұл тұжырымдама жай акция емес, елдің болашағына әсер ететін нақты ұлттық қозғалысқа айналуы мүмкін.
ж.СЕМБИЕВА
