Тұрмыстық жанжал көбіне сырт көзге көрінбейтін жерде орын алады. Сондықтан оның ең қауіпті тұсы – адамдардың оны «отбасының ішкі мәселесі» деп қабылдап, дер кезінде көмекке жүгінбеуі. Менің ойымша, отбасындағы кез келген жанжалдың алдын алу тек құқық қорғау органдарының емес, бүкіл қоғамның ортақ міндеті болуы керек.
Әр отбасында пікір қайшылығы немесе келіспеушілік болуы мүмкін. Алайда келіспеушіліктің өзі зорлық-зомбылықты ақтай алмайды. Адамдардың бір-бірімен дауласуы мен бір адамның екіншісіне күш көрсетуі – екі түрлі жағдай. Сондықтан тұрмыстық жанжалдың алғашқы белгілерін дер кезінде байқау маңызды.
Кей жағдайда адамдар мәселені ушықтырмау үшін үндемей қалуды дұрыс көреді. «Ел не дейді?», «Отбасы бұзылып кетеді», «Өзіміз шешеміз» деген түсініктер адамның көмек сұрауына кедергі болуы мүмкін. Бірақ мәселені жасыру оның шешілгенін білдірмейді. Керісінше, дер кезінде әрекет етпеу жанжалдың қайталануына немесе ауыр салдарға әкелуі мүмкін.
Меніңше, қоғамда көмек сұрауды әлсіздік деп қабылдамау керек. Қиын жағдайға тап болған адам өзінің қауіпсіздігін қорғауға және тиісті көмекке жүгінуге құқылы. Мұндай жағдайда құқықтық және психологиялық қолдау қызметтерінің қолжетімді болуы маңызды.
Тұрмыстық жанжалдың алдын алуда ер адамдар мен әйелдерге, ата-аналар мен балаларға эмоцияны басқару, мәселені келіссөз арқылы шешу, өзара құрмет сияқты дағдыларды үйретудің маңызы зор. Адам ашуланған кезде мәселені бірден күшпен шешуге тырыспай, жағдайды тоқтатып, қауіпсіз арақашықтық сақтап, қажет болса үшінші тараптың көмегіне жүгінуі керек.
Отбасындағы қауіпсіз орта баланың тәрбиесіне де тікелей әсер етеді. Үнемі ұрыс-керіс болатын үйде өскен бала агрессияны қалыпты қарым-қатынас түрі ретінде қабылдауы мүмкін. Ал өзара сыйластыққа негізделген отбасында бала да мәселені сөйлесу арқылы шешуге үйренеді.
Сондықтан тұрмыстық жанжалдың алдын алу – бір ғана отбасының мәселесі емес. Бұл – қоғамдағы қауіпсіздік мәдениетінің бір бөлігі. Әр адам өз үйінде құрмет пен жауапкершілік қағидаларын қалыптастырса, ал қоғам зорлық-зомбылықты жасыру емес, оның алдын алуды қолдаса, отбасылар үшін қауіпсіз орта қалыптастыруға мүмкіндік артады.
Менің ойымша, «отбасы – жеке кеңістік» деген түсінік ешқашан адамның қауіпсіздік пен заң алдындағы құқығынан жоғары тұрмауы керек. Отбасындағы татулық үнсіздікпен емес, өзара құрметпен және жауапкершілікпен қалыптасады.
А.АЙСАБЕКҰЛЫ
