Заң мен тәртіп – кез келген мемлекеттің тұрақты дамуы мен қоғамдағы қауіпсіздіктің негізгі тірегі. Менің ойымша, заңды құрметтеу тек құқық қорғау органдарының немесе мемлекеттік қызметкерлердің міндеті емес, әр азаматтың күнделікті өміріндегі басты қағидалардың бірі болуы керек. Себебі қоғамдағы тәртіп адамдардың заң талаптарын орындауына, өз құқықтары мен міндеттерін білуіне және басқа азаматтардың құқықтарын құрметтеуіне тікелей байланысты.
Заң – қоғамдағы адамдардың арасындағы қарым-қатынасты реттейтін маңызды құрал. Егер әр адам өзіне тиімді кезде ғана заңды сақтап, ал қолайсыз жағдайда оны елемейтін болса, қоғамда әділетсіздік пен тұрақсыздық пайда болады. Сондықтан заңға бағыну адамның жеке пайдасына немесе жағдайына байланысты емес, азаматтық жауапкершілікке негізделуі қажет.
Меніңше, заң мен тәртіп ұғымын тек қылмыс пен жазамен байланыстыру дұрыс емес. Заң мен тәртіп күнделікті қарапайым әрекеттерден де көрінеді. Жол қозғалысы ережесін сақтау, қоғамдық орында тәртіп бұзбау, бөтеннің мүлкіне қол сұқпау, салық пен басқа да міндетті төлемдерді уақытында орындау, өзгенің ар-намысы мен құқығын құрметтеу – мұның бәрі құқықтық мәдениеттің белгілері.
Қазіргі қоғамда құқықтық сауаттылықтың маңызы ерекше. Адам өз құқығын білмесе, оны қорғай да алмайды. Сонымен бірге өз құқығын білу басқа адамдардың құқықтарын бұзуға мүмкіндік береді деген сөз емес. Керісінше, құқықтық сауатты адам өз еркіндігінің шекарасын түсініп, заң алдындағы жауапкершілігін де жақсы біледі.
Заң мен тәртіпті қамтамасыз етуде отбасы мен білім беру ұйымдарының да рөлі зор. Баланың бойында тәртіпке, жауапкершілікке және әділдікке деген құрмет кішкентай кезінен қалыптасады. Мектепте оқушы ережені сақтауды үйренсе, отбасында үлкенді құрметтеп, кішіге қамқор болу сияқты құндылықтарды меңгерсе, болашақта заңды сыйлайтын азамат болып қалыптасады.
Менің пікірімше, мықты мемлекет тек қатаң заңдарымен емес, сол заңдарды құрметтейтін саналы азаматтарымен ерекшеленеді. Заң бар болғанымен, қоғам оны орындамаса, оның тиімділігі төмендейді. Сондықтан заң мен тәртіпті нығайту үшін жазалау шараларымен қатар азаматтардың құқықтық мәдениетін көтеруге де көңіл бөлу қажет.
Қорытындылай келе, заң мен тәртіп – қоғамдағы әділдік пен қауіпсіздіктің негізі. Әр азамат «заңды мен үшін де, өзгелер үшін де сақтау қажет» деген ұстанымда болса, қоғамда өзара сенім мен тұрақтылық қалыптасады. Сондықтан заңға құрмет – мемлекетті құрметтеудің, ал тәртіпті сақтау – қоғам алдындағы азаматтық жауапкершіліктің маңызды көрінісі.
Гүлжиян КАЖЕНОВА
