Заң мен тәртіп – кез келген мемлекеттің тұрақтылығы мен дамуының маңызды негіздерінің бірі. Қоғамда адамдардың бір-біріне деген сенімі қалыптасуы үшін әр азамат өзінің құқығы қорғалатынына және міндеттері ортақ талаптарға сай орындалатынына сенімді болуы қажет. Осы тұрғыдан алғанда, заң – тек белгілі бір ережелер жиынтығы емес, қоғам мүшелерінің өзара қарым-қатынасын реттейтін маңызды құндылық.
Заң үстемдік құрған жерде адам өз құқығын біледі және оны қорғаудың заңды жолдарын түсінеді. Мысалы, азамат қандай да бір әділетсіздікке тап болса, мәселені күшпен немесе жанжал арқылы емес, құқықтық тәсілдермен шешуге мүмкіндік алады. Бұл қоғамдағы дау-жанжалдың азаюына және адамдар арасындағы өзара құрметтің артуына ықпал етеді.
Алайда заң мен тәртіпті қамтамасыз ету тек мемлекеттік органдардың міндеті деп түсіну дұрыс емес. Әр адамның күнделікті әрекеті де қоғамдық тәртіпке әсер етеді. Өзгенің құқығын бұзбау, заң талаптарын сақтау, қоғамдық мүлікке ұқыпты қарау, жауапкершілікті сезіну – құқықтық мәдениеттің көрінісі.
Менің ойымша, заңға құрмет қорқыныштан емес, түсініктен қалыптасуы керек. Егер адам заңның не үшін қажет екенін түсінсе, оны сыртқы бақылаусыз-ақ сақтауға ұмтылады. Мұндай қоғамда адамдар бір-бірінің қауіпсіздігіне бейжай қарамайды.
Сондықтан заң мен тәртіпті тек жаза немесе бақылау ұғымдарымен байланыстыруға болмайды. Оның түпкі мақсаты – адамдарға қауіпсіз орта қалыптастыру, олардың құқықтарын қорғау және қоғамдағы өзара сенімді нығайту. Заңды құрметтеу – мемлекетті құрметтеу ғана емес, өзіңнің және айналаңдағы адамдардың құқығына жауапкершілікпен қарау.
Д.БАТЫРБЕКҚЫЗЫ
