Қазіргі таңда заң мен тәртіп ұғымы тек көшедегі немесе қоғамдық орындардағы тәртіппен шектелмейді. Адамдардың өмірінің үлкен бөлігі интернетпен байланысты болғандықтан, цифрлық кеңістіктегі тәртіп те маңызды мәселеге айналды. Әлеуметтік желіде жазылған бір пікір, таратылған бір сурет немесе жарияланған жеке ақпарат басқа адамның құқығына әсер етуі мүмкін.
Интернеттегі анонимдік кей адамдарға жауапкершіліктен босатылғандай сезім береді. Алайда виртуалды ортадағы әрекеттің де нақты өмірдегі салдары болуы мүмкін. Жалған ақпарат тарату, адамның ар-намысына тиетін жазбалар жариялау, біреудің жеке мәліметтерін рұқсатсыз тарату немесе алаяқтық жасау — цифрлық мәдениеттің төмендігін ғана емес, құқықтық жауапкершілік мәселесін де көрсетеді.
Сондықтан бүгінгі қоғамға заңды білуімен қатар, цифрлық жауапкершілік мәдениеті қажет. Әр адам интернетте ақпарат таратпас бұрын оның шынайылығын тексеріп, басқа адамның жеке кеңістігіне құрметпен қарауы керек. Еркін пікір білдіру мен өзгенің құқығын бұзудың арасындағы шекараны түсіну де маңызды.
Заң мен тәртіптің болашағы тек қатаң бақылауға емес, азаматтардың саналы әрекетіне байланысты. Технология дамыған сайын жаңа мүмкіндіктермен бірге жаңа жауапкершіліктер де пайда болады. Сондықтан заңды сақтау — көшеде тәртіп бұзбаумен ғана өлшенбейді; ол адамның онлайн және офлайн ортадағы мәдениетін, жауапкершілігін және өзгенің құқығына деген құрметін де қамтиды.
А.ТАЛАПҰЛЫ
