Сыбайлас жемқорлық – кез келген қоғамның дамуына кедергі келтіретін ең күрделі әлеуметтік дерттердің бірі. Ол тек экономикалық шығындарға ғана емес, сонымен қатар халықтың мемлекетке деген сенімінің әлсіреуіне, әділетсіздіктің кең таралуына және құқықтық мәдениеттің төмендеуіне алып келеді. Сондықтан бұл мәселе әрбір ел үшін өзекті болып табылады.
Ең алдымен, сыбайлас жемқорлықтың пайда болу себептеріне тоқталу маңызды. Оның негізгі факторларының қатарында мемлекеттік қызметкерлердің жауапкершілігінің төмендігі, заңдардың әлсіз орындалуы, қоғамдағы құқықтық сауаттылықтың жеткіліксіздігі және жеке пайдаға ұмтылу сияқты құбылыстарды атауға болады. Сонымен қатар, кейбір жағдайларда әлеуметтік теңсіздік пен экономикалық қиындықтар да адамдарды заңсыз әрекеттерге итермелеуі мүмкін.
Сыбайлас жемқорлықтың салдары өте ауыр. Біріншіден, ол экономиканың дамуын тежейді, себебі инвестиция тарту деңгейі төмендейді, ал мемлекеттік қаражат тиімсіз жұмсалады. Екіншіден, қоғамда әділетсіздік орнап, адал еңбек еткен адамдардың мүмкіндіктері шектеледі. Үшіншіден, жастар арасында теріс құндылықтар қалыптасып, «пара беру арқылы мәселе шешу» қалыпты жағдай ретінде қабылдануы мүмкін.
Бұл мәселені шешу үшін кешенді шаралар қажет. Ең бастысы – заң үстемдігін қамтамасыз ету және жемқорлыққа қарсы қатаң саясат жүргізу. Мемлекеттік қызметкерлердің ашықтығы мен есептілігін арттыру, цифрландыру жүйесін дамыту арқылы адам факторын азайту да маңызды рөл атқарады. Сонымен қатар, қоғамда адалдық пен әділдік құндылықтарын насихаттау, жастарды тәрбиелеу арқылы ұзақ мерзімді нәтижеге қол жеткізуге болады.
Сыбайлас жемқорлықпен күрес – тек мемлекеттің ғана емес, бүкіл қоғамның ортақ міндеті. Әрбір азамат заңды құрметтеп, әділдікті жоғары қойса ғана бұл індеттің деңгейін төмендетуге болады. Таза және әділ қоғам құру – баршамыздың ортақ мақсатымыз болуы тиіс.
Нұрболат ӨСЕРОВ,
жұмысшы маман
