Кез келген мемлекеттің тұрақтылығы мен дамуы ең алдымен заңның үстемдігіне байланысты. Заң қоғамдағы тәртіпті сақтайтын, азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғайтын маңызды құрал болып табылады. Алайда заңның тиімділігі тек оның қаталдығымен немесе жазалау жүйесімен өлшенбейді. Нағыз құқықтық мемлекет азаматтардың заңнан қорқуына емес, оны құрметтеуіне негізделеді. Сондықтан құқықтық мәдениетті қалыптастыру қазіргі қоғамның ең өзекті міндеттерінің бірі болып саналады.
Көп жағдайда адамдар заңды тек белгілі бір шектеулер мен міндеттердің жиынтығы ретінде қабылдайды. Бірақ заңның негізгі мақсаты – адам құқықтарын қорғау, қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз ету және қоғамдағы әділеттілікті сақтау. Егер азаматтар заңды тек жазадан құтылудың құралы ретінде қарастырса, онда құқықтық сана толық қалыптасты деп айту қиын. Ал заңды құрметтеу – адамның өз әрекетінің қоғамға әсерін түсінуі, құқық пен жауапкершіліктің өзара байланысын сезінуі деген сөз.
Құқықтық мәдениет ең алдымен отбасында және білім беру ұйымдарында қалыптасады. Бала кішкентай кезінен бастап қоғамдық тәртіпті сақтаудың маңызын түсініп өсуі қажет. Мектепте құқықтық сауаттылықты арттыруға бағытталған сабақтар мен іс-шаралар жастардың заңға деген көзқарасын қалыптастыруда ерекше рөл атқарады. Өйткені заңды білмейтін қоғам өз құқықтарын да толық қорғай алмайды. Құқықтық білім азаматтарға өз міндеттерін ғана емес, құқықтарын да дұрыс пайдалануға мүмкіндік береді.
Бүгінгі таңда технологиялардың дамуы мен ақпараттық кеңістіктің кеңеюі құқықтық мәдениеттің маңызын бұрынғыдан да арттырды. Әлеуметтік желілерде жалған ақпарат тарату, кибербуллинг, интернет алаяқтық сияқты жаңа құқықтық мәселелер пайда болды. Мұндай жағдайда азаматтардың құқықтық сауаттылығы жоғары болуы қажет. Заң талаптарын білу және оны күнделікті өмірде қолдана алу әр адамның қауіпсіздігі мен қоғамның тұрақтылығына ықпал етеді.
Сонымен қатар заңды құрметтеу мемлекеттік органдарға ғана емес, азаматтардың өзіне де байланысты. Кейбір адамдар қоғамдық орындардағы тәртіп ережелерін сақтамауды немесе ұсақ құқық бұзушылықтарды елеусіз әрекет деп қабылдайды. Алайда үлкен тәртіпсіздік көбіне осындай ұсақ заң бұзушылықтардан басталады. Қоғамда заңға деген құрмет қалыптасқан кезде ғана адамдар ортақ құндылықтарды сақтауға ұмтылады. Бұл өз кезегінде қоғамдық қауіпсіздікті нығайтып, азаматтар арасындағы сенімді арттырады.
Заң мен тәртіптің сақталуы экономикалық даму үшін де маңызды. Инвесторлар заң үстемдік ететін, әділ сот жүйесі жұмыс істейтін және азаматтардың құқықтары қорғалатын елдерге көбірек сенім білдіреді. Сондықтан құқықтық мәдениет тек қоғамдық тәртіптің емес, елдің халықаралық беделі мен экономикалық өркендеуінің де маңызды факторы болып табылады.
Қорытындылай келе, заңнан қорқу уақытша нәтиже беруі мүмкін, ал заңды құрметтеу ұзақ мерзімді тұрақтылықтың негізін қалайды. Құқықтық мәдениеті жоғары қоғамда азаматтар өз құқықтарын біледі, өз міндеттерін жауапкершілікпен орындайды және қоғамдық тәртіпті сақтауға саналы түрде үлес қосады. Сондықтан құқықтық мемлекет құру жолындағы ең маңызды қадамдардың бірі – әр адамның бойында заңға деген құрмет пен жауапкершілік мәдениетін қалыптастыру.
