Қасым-Жомарт Тоқаевтың Еуразиялық экономикалық одақ (ЕАЭО) аясында жасанды интеллект технологияларын енгізу жөніндегі ұсыныстары қазіргі заман талабына толық сәйкес келеді. Бүгінде әлемдік экономика цифрландыру кезеңіне қадам басып, мемлекеттер арасындағы бәсекелестік тек табиғи ресурстармен емес, технологиялық даму деңгейімен өлшенетін жағдайға жетті. Сондықтан Президенттің сауда, логистика, кеден, өнеркәсіп және агроөнеркәсіп салаларында жасанды интеллектіні кеңінен пайдалану туралы бастамалары ЕАЭО кеңістігінің экономикалық тиімділігін арттыруға бағытталған маңызды стратегиялық қадам деп бағалауға болады.
Ең алдымен, жасанды интеллектіні сауда және логистика саласына енгізу – уақыт талабы. Қазіргі халықаралық сауда жүйесінде жылдамдық пен тиімділік негізгі факторлардың біріне айналды. Егер ЕАЭО елдері ортақ цифрлық платформаларды дамытып, деректер алмасуын автоматтандырса, тауар айналымы әлдеқайда жеделдейді. Бұл кәсіпкерлер үшін де, тұтынушылар үшін де тиімді болмақ. Жасанды интеллект жүк ағындарын сараптап, ең тиімді бағыттарды анықтауға, тасымал шығындарын азайтуға және жеткізу мерзімін қысқартуға мүмкіндік береді. Әсіресе Қазақстан сияқты транзиттік әлеуеті жоғары мемлекет үшін бұл өте маңызды.
Президент көтерген кедендік рәсімдерді жеделдету мәселесі де аса өзекті. Көптеген жағдайда шекарадағы бюрократиялық кедергілер халықаралық сауданың баяулауына себеп болады. Ұлттық цифрлық жүйелердің өзара байланысын күшейту арқылы құжаттарды нақты уақыт режимінде өңдеу мүмкіндігі артады. Бұл адами фактордың әсерін азайтып қана қоймай, жемқорлық тәуекелдерін де төмендетеді. Сонымен қатар жасанды интеллект кедендік тәуекелдерді алдын ала болжай отырып, күмәнді операцияларды автоматты түрде анықтай алады. Нәтижесінде қауіпсіздік те күшейіп, заңды саудаға қолайлы жағдай қалыптасады.
Электрондық цифрлық қолтаңбаны өзара тану туралы ұсыныстың да практикалық маңызы зор. Қазіргі таңда әр мемлекетте электрондық құжат айналымының өзіндік талаптары бар. Егер ЕАЭО аясында электрондық қолтаңбалар бірыңғай танылатын болса, кәсіпкерлер артық шығын мен уақыт жоғалтпайды. Бұл әсіресе шағын және орта бизнес үшін үлкен қолдау болмақ. Құжаттарды қайта рәсімдеу қажеттілігі азайып, мемлекетаралық сауда көлемі ұлғаяды. Демек, цифрлық интеграция экономикалық ықпалдастықты тереңдете түседі.
Тоқаевтың өнеркәсіп кооперациясында жасанды интеллектінің сараптамалық әлеуетін пайдалану туралы пікірі де өте орынды. Қазіргі өндіріс саласында деректерді талдау, өндіріс процесін болжау және автоматтандыру аса маңызды рөл атқарады. Жасанды интеллект өндірістік тізбектердің әлсіз тұстарын анықтап, ресурстарды тиімді пайдалануға көмектеседі. Бұл ЕАЭО елдерінің бірлескен өндірістік жобаларын дамытуға серпін береді. Әсіресе машина жасау, энергетика, химия өнеркәсібі сияқты салаларда инновациялық серпіліс жасауға мүмкіндік туындайды.
Президент ерекше назар аударған тағы бір бағыт – агроөнеркәсіп кешені. Азық-түлік қауіпсіздігі қазіргі әлемдегі ең маңызды мәселелердің біріне айналды. Климаттың өзгеруі, су тапшылығы және геосаяси тұрақсыздық жағдайында ауыл шаруашылығына интеллектуалды жүйелерді енгізу өте қажет. Жасанды интеллект ауа райын болжау, топырақ сапасын талдау, су ресурстарын тиімді пайдалану және өнім көлемін арттыру сияқты бағыттарда үлкен пайда әкеледі. Бұл тек өнім сапасын жақсартып қана қоймай, азық-түлік бағасының тұрақтылығын қамтамасыз етуге де ықпал етеді.
Жалпы алғанда, Қасым-Жомарт Тоқаевтың ұсыныстары ЕАЭО-ның болашақтағы цифрлық даму бағытын айқындайтын маңызды бастамалар деп айтуға болады. Жасанды интеллектіні экономиканың негізгі салаларына енгізу одаққа мүше елдердің бәсекеге қабілеттілігін арттырып, интеграциялық байланыстарды күшейтеді. Сонымен бірге бұл қадам ЕАЭО-ны заманауи технологияларға негізделген тиімді экономикалық кеңістікке айналдыруға мүмкіндік береді.
Ерболат НАСИМУЛЛИН,
Исатай аудандық Ардагерлер кеңесінің төрағасы
