Сыбайлас жемқорлық – кез келген қоғамның дамуына кедергі келтіретін ең қауіпті әлеуметтік дерттердің бірі. Ол мемлекеттің экономикалық өсімін тежеп қана қоймай, халықтың билікке деген сенімін әлсіретеді, әділеттілік қағидаттарын бұзады. Сондықтан бұл мәселе тек құқықтық немесе саяси проблема емес, ол – тұтас қоғамның моральдық деңгейін көрсететін күрделі құбылыс.
Жемқорлықтың басты зияны – теңсіздік пен әділетсіздік тудыруында. Мысалы, білім беру, денсаулық сақтау немесе жұмысқа орналасу салаларында парақорлық орын алса, онда қабілетті, білімді адамдар емес, ақша немесе таныс арқылы алға шығатындар көбейеді. Бұл өз кезегінде қоғамның сапасын төмендетеді. Осындай жағдайда жастардың адал еңбекке деген сенімі жоғалып, «бәрін ақша шешеді» деген қате түсінік қалыптасуы мүмкін.
Сонымен қатар сыбайлас жемқорлық экономиканың дамуына да кері әсер етеді. Инвесторлар әділдік пен ашықтық жоқ елге қаржы салуға асықпайды. Ал мемлекеттік қаржының мақсатсыз жұмсалуы халықтың тұрмыс деңгейінің өсуіне кедергі келтіреді. Яғни жемқорлық – тек жеке адамдардың емес, бүкіл елдің болашағына қауіп төндіретін фактор.
Бұл індетпен күресу үшін ең алдымен заңның үстемдігі қамтамасыз етілуі тиіс. Қатаң жаза мен тиімді бақылау жүйесі қажет. Бірақ тек жазалау жеткіліксіз. Ең маңыздысы – қоғамда адалдық пен парасаттылық құндылықтарын қалыптастыру. Әр азамат өз ісіне жауапкершілікпен қарап, заңды бұзбауды өмірлік қағидасына айналдыруы керек. Жемқорлыққа «жоқ» деп айту тек мемлекеттік органдардың емес, әр адамның міндеті.
Жастардың рөлі бұл жерде ерекше. Олар жаңа көзқарас қалыптастырып, әділетті қоғам құруға белсенді атсалысуы тиіс. Білімді, саналы ұрпақ қана жемқорлықсыз болашақты қамтамасыз ете алады. Егер әрбір жас адалдықты басты құндылық деп санаса, қоғам біртіндеп өзгереді.
Сыбайлас жемқорлықпен күрес – ұзақ әрі жүйелі процесс. Ол заң, тәрбие және қоғамдық сана арқылы қатар жүргізілуі керек. Тек сонда ғана біз әділетті, ашық және дамыған қоғам құра аламыз.
Еркебұлан ЗИНЕДЕНОВ
