Бүгін Конституциялық реформалар жөніндегі комиссияның алғашқы отырысын тікелей эфирден тыңдай отырып, Қазақстандағы саяси реформалардың қалай дайындалатынын, қандай кезеңдерден өтетінін айқын аңғаруға болды. Бұл – дайын шешім емес, ұзақ талқылау мен қоғамдық пікірге негізделген жүйелі процесс екені анық сезілді.
Мемлекеттік кеңесші Ерлан Қарин Парламенттік реформа жөніндегі жұмыс тобының атқарған ісіне арнайы тоқталып, бүгін жұмысын бастаған Конституциялық комиссия – жарты жыл бойы жұмыс істеген жұмыс тобының заңды жалғасы екенін атап өтті. Демек, бұл комиссияның алдында тұрған міндет – нөлден бастау емес, жинақталған идеялар мен ұсыныстарды жаңа деңгейде жүйелеу.
Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың 2025 жылғы 8 қыркүйектегі Жолдауында бір палаталы Парламентке көшу туралы бастама көтеруі – елдің саяси дамуындағы маңызды бетбұрыс болды. Бұл бастаманың қоғам тарапынан қолдау табуы да кездейсоқ емес. Әлеуметтік зерттеулер нәтижесінде респонденттердің шамамен 70 пайызы осы идеяны қолдағаны – реформаның қоғамдық легитимділігін көрсететін маңызды көрсеткіш.
Жұмыс тобының құрамының өзі – реформаның ашық әрі инклюзивті сипатта өткенінің дәлелі. Парламенттегі саяси партиялар, заңгер-ғалымдар, сарапшылар, қоғам белсенділері, Ұлттық Құрылтай мүшелері – әртүрлі көзқарастар мен позициялар бір алаңға тоғысты. Ал азаматтардың ұсыныстарын e-Otinish пен eGov арқылы жинақтау – қоғамның тікелей қатысуына жол ашқан нақты механизм болды.
Айрықша назар аударарлық жайт – ұсыныстардың ауқымы. Саяси партиялардан бастап, кәсіби қауымдастықтар мен қоғамдық ұйымдарға дейін өз пікірін білдірді. Бұл – парламенттік реформаның тек саяси элитаның емес, бүкіл қоғамның талқысынан өткенін көрсетеді.
Осы тұрғыдан алғанда, Парламенттік реформа жөніндегі жұмыс тобының жұмысы – Қазақстандағы саяси мәдениеттің жаңа деңгейге көтеріліп келе жатқанын аңғартады. Пікірталас, талдау, салыстыру, ұсыныс – осының бәрі болашақ конституциялық өзгерістердің мазмұнын айқындайтын маңызды фактор.
Бүгінгі Конституциялық комиссияның жұмысы – осы ұзақ жолдың келесі кезеңі. Ал бұл кезеңнің басты мәні – жиналған қоғамдық сұранысты құқықтық әрі институционалдық шешімге айналдыру.
Парламенттік реформа – құрылымдық өзгеріс қана емес. Бұл – мемлекет пен қоғам арасындағы жауапкершілік пен сенімнің жаңа форматы. Сондықтан бұл реформаның тағдыры – тек саясаткерлердің емес, бүкіл қоғамның ортақ ісі.
Ақмарал ТАХАЕВА,
Исатай аудандық мәслихат депутаты, Исатай ауданы бойынша іскер әйелдер қауымдастығының төрағасы, Ауыл» партиясының жанынан құрылған «Мейірім құшағы» әйелдер, балалар және отбасы істері жөніндегі комиссиясының төрайымы, жеке кәсіпкер
