Қазіргі уақытта  көкөністер мен жеміс-жидектерден салаттар, тұздықтарды қысқа дайындау (консервілеу) маусымы басталды. Үй жағдайында консервіленген өнімдерді дайындау және сақтау талаптарының бұзылуы тағамнан улануға , оның ішінде ботулизм ауруына әкелуі мүмкін. Осыған байланысты тұрғындарды  ботулизмнің алдын алу үшін үйде консервілеу кезінде санитариялық талаптарды қатаң сақтауға шақырамыз. 

Кәсіптік жарақаттану – адамның еңбек қызметі барысында өндірісте немесе жұмыс орнында қауіпті жағдайлардың әсерінен денсаулығына зиян келуі немесе әртүрлі жарақат алуы. Мұндай жарақаттар жұмыс міндеттерін орындау кезінде немесе жұмыс орнының аумағында пайда болуы мүмкін. Кәсіптік жарақаттану еңбек қауіпсіздігі мен еңбекті қорғау саласындағы маңызды мәселелердің бірі болып саналады, себебі ол жұмысшылардың денсаулығына, еңбек қабілетіне және жалпы өндіріс тиімділігіне тікелей әсер етеді.
Кәсіптік жарақаттанудың пайда болуына әртүрлі факторлар әсер етеді. Олардың ішінде ең алдымен техникалық себептерді атап өтуге болады. Бұл – өндірістік жабдықтардың ақауы, қауіпсіздік құралдарының жеткіліксіздігі немесе техника мен механизмдерді дұрыс пайдаланбау. Сонымен қатар ұйымдастырушылық себептер де маңызды рөл атқарады. Мысалы, жұмысшыларға қауіпсіздік техникасы бойынша жеткілікті нұсқаулық берілмеуі, еңбек тәртібінің сақталмауы немесе жұмыс процесінің дұрыс ұйымдастырылмауы жарақат алу қаупін арттырады.
Санитарлық-гигиеналық жағдайлар да кәсіптік жарақаттануға әсер етуі мүмкін. Жарықтың жеткіліксіз болуы, қатты шу, шаң, жоғары немесе төмен температура сияқты қолайсыз жағдайлар адамның назарын төмендетіп, жұмыс барысында қателік жіберуіне себеп болады. Бұдан бөлек адамның жеке факторлары да маңызды. Мысалы, тәжірибенің аздығы, шаршау, зейіннің төмендеуі немесе қауіпсіздік талаптарын елемеу жарақаттануға әкелуі мүмкін.
Өндірісте кездесетін кәсіптік жарақаттардың бірнеше түрі бар. Ең жиі кездесетіндері – механикалық жарақаттар, яғни кесіп алу, соғылу, сүйектің сынуы немесе жарақаттану. Сонымен қатар термиялық жарақаттар да болады, мысалы күйік немесе үсік алу. Химиялық жарақаттар химиялық заттардың әсерінен пайда болады, ал электр жарақаттары электр тогының адам ағзасына әсер етуінен туындайды. Кейбір жағдайларда жарақаттар ауыр болып, адамның еңбекке қабілеттілігін уақытша немесе толық жоғалтуына әкелуі мүмкін.
Кәсіптік жарақаттанудың алдын алу үшін ең алдымен еңбек қауіпсіздігі талаптарын сақтау қажет. Әрбір жұмысшы жұмысқа кіріспес бұрын қауіпсіздік техникасы бойынша арнайы нұсқаулықтан өтуі тиіс. Сонымен қатар жұмыс кезінде арнайы қорғаныс құралдарын – каска, қолғап, арнайы киім, көзілдірік немесе маска сияқты құралдарды пайдалану маңызды. Жұмыс орнын дұрыс ұйымдастыру, құрал-жабдықтарды уақытында тексеру және техникалық қызмет көрсету де қауіпсіздікті арттырады.
Сондай-ақ кәсіпорындарда жұмысшылардың денсаулығын қорғау мақсатында тұрақты медициналық тексерулер жүргізіледі. Бұл жұмысшылардың денсаулығын бақылауға және қауіпті жағдайлардың алдын алуға мүмкіндік береді. Еңбек және демалыс режимін дұрыс ұйымдастыру да маңызды, себебі шамадан тыс шаршау адамның назарын төмендетіп, жарақат алу қаупін арттыруы мүмкін.
Қорытындылай келе, кәсіптік жарақаттану – өндірістегі қауіпсіздік талаптарының сақталмауынан немесе қауіпті жағдайлардың әсерінен пайда болатын маңызды мәселе. Сондықтан әрбір кәсіпорын еңбек қауіпсіздігін қамтамасыз етуге ерекше көңіл бөлуі тиіс. Ал жұмысшылар қауіпсіздік ережелерін сақтап, өз денсаулығына жауапкершілікпен қарауы қажет. Осы шаралар орындалған жағдайда өндірістегі жарақаттану деңгейін айтарлықтай төмендетуге болады.

Искакова Айгүл Сабырқызы
Атырау облысының санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаменті басшысының орынбасары

Атырау облысының санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаментінің қалалық және аудандық санитариялық-эпидемиологиялық бақылау басқармаларымен   Халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылғы саласында бақылау мақсатында сатып алуды жүзеге асыру қағидалары» бойынша жүзеге супермаркеттер мен дүкендерден өнімдерді сатып алу кезінде жеке және заңды субъектілерді алдын ала хабардар етілмей, жұмыс атқарылады. Тауарлардың сапасы және тауар сапасын анықтау:
-талдау және өлшеу құралдарына  байланысты сапа көрсеткіштерін органолептикалық,аспап, құрал-жабдықтар көмегімен (лабораториялық)  сонымен қатар эксперттік ,өлшеу,тіркеу,есептеу,әлеументтік тәсілдірімен анықтайды.
-Органолептикалық әдіс-өнімдердің сапа көрсеткіштерін  сезім мүшелерімен көру негізінде анықтау әдісі.Органолептикалық әдістің артықшылығы сапа көрсеткіштерінің жеткілікті және тез анықтаулы,сонымен қатар қымбат құрал-жабдықтардың  етпеуі ,ал кемшілігіне  дәлділігінің   төмендегі жатады. Лабораториялық әдістің артықшылығы нәтижелердің дәлділігі болып табылады.
-Физикалық әдіс көмегімен  тығыздық,меншікті салмақ,қайнау,қату,балқу температуралары,тұтқырлық анықталады.
-Химиялық әдістер тамақ өнімдеріндегі әртүрлі заттарды,олардың қасиетін,өнімнің химиялық құрамын анықтауға мүмкіндік  береді. Биохимиялық әдістер жемістер мен жидектердің тыныс алу  интинсивтілігіне қоланылады.
-Физиологиялық  әдістер өнімнің сапа көрсеткіштерін эксперттермен шешім қабылдау кезінде анықтау әдісі.Тиісті  сападағы өнім-оның  сапасы барлық қажетті параметрлерге сәйкес  келеді және  кемшіліктері  жоқ,
Тауарлардың сапасы мен қауіпсіздігі бойынша   қойылатын  талаптар: 
•    Өнімдерінің атауы; 
•    Өнімге қатысты құрамы,  өнімнің мөлшері,  өнімнің жасалған күні,  өнімнің жарамдылық мерзімі туралы мәліметтер; 
•    Дайындаушының сауда белгісі; 
•    Өнімді дайындаушының атауы мен орналасқан жері, сондай-ақ осы Кеден Одағы Техникалық регламентінде белгіленген жағдайларда дайындаушының уәкілетті тұлғасының атауы мен орналасқан жері, импорттаушы-ұйымның атауы мен орналасқан жері; 
•    Тауардың негізгі тұтынушылық қасиеттері туралы, өнімнің биологиялық және энергетикалық құндылығы туралы мәліметтер және белгілі бір аурулар кезіндегі қарсы көрсетімдер туралы мәліметтер; 
•    Өнімнің тағамдық құндылығының көрсеткіштері;
•    Тауар массасының шамасы, көлемі, саны; 
•    Өнімдерде генетикалық түрлендірілген ағзаларды қолданып алынған құрауыштардың бар-жоқтығы туралы деректер (өнімнің құрамында генетикалық түрлендірілген ағзалар болған жағдайда ГТА деп көрсетіледі); 
•    Кеден одағына мүше мемлекеттердің нарығында өнімдердің айналуының (ЕАС) бірыңғай белгісі болуы тиіс;
•    Өнім таңбалау мемлекеттік және орыс тілінде  болуы қажет.
•    Өнімнің сапасы мен қауіпсіздігін растайтын құжаттары мен сертификаттары болуы тиіс.
•    Өнімді тасымалдау және  сақтау шарттары сақталуы тиіс. 

Жоғары аталған мәліметтерді қаперге ала отырып, Атырау облысының санитариялық-эпидемиологиялық бақылау Департаменті облыс  аумағындағы сатушыларға өнімдерді сату барысында Қазақстан Республикасының халықтың санитариялық-эпидемиологиялық салауаттылығы саласындағы заңнамасының, гигиеналық нормативтер мен техникалық регламенттердің талаптарын қатаң сақтауға, яғни өнімдердің мемлекеттік тілде заттаңбасы болуын, сақтау шартын, жарамдылық уақытын қадағалауға,  ал тұтынушыларды өнімдерді сатып алу барысында аталған ережелерді басшылыққа алып, өнімнің заттаңбасына мән беріп, қауіпсіз өнім таңдауға шақырады.

Искакова Айгүл Сабырқызы
Атырау облысының санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаменті басшысының орынбасары

Топырақ – адам өмірі мен қоршаған ортаның ажырамас бөлігі. Оның санитариялық жағдайы халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығына тікелей әсер ететін маңызды факторлардың бірі болып табылады.
Топырақтың санитариялық жағдайы – топырақтың адам денсаулығы мен жануарларға тікелей әсер ететін физикалық-химиялық және биологиялық қасиеттерінің жиынтығы. Топырақтың санитариялық жағдайы оның эпидемиялық және гигиеналық тұрғыдан сапасы мен қауіпсіздік дәрежесін сипаттайды.
Топырақтың ластануы адам денсаулығына қауіп төндіруі мүмкін. Оның құрамында химиялық заттардың, патогенді микроорганизмдердің, паразиттердің және басқа да биологиялық ластаушылардың болуы әртүрлі жұқпалы және паразиттік аурулардың таралуына ықпал етуі ықтимал. Сондықтан топырақтың санитариялық жағдайын жүйелі түрде бақылау – санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылықты қамтамасыз етудің маңызды шараларының бірі.
Қазақстан Республикасында топырақтың санитариялық-эпидемиологиялық жағдайын бақылау қолданыстағы санитариялық заңнама талаптарына сәйкес жүзеге асырылады. 
Топырақтың санитариялық-эпидемиологиялық жағдайын бақылау Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2021 жылғы 21 сәуірдегі № ҚР ДСМ -32 бұйрығына  сәйкес жүргізіледі.            Қазақстан Республикасының 2020 жылғы 7 шілдедегі "Халық  денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» №360-VI Кодексіне сәйкес топыраққа санитариялық-эпидемиологиялық мониторингі жүргізіледі.

Искакова Айгүл Сабырқызы
Атырау облысының санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаменті басшысының орынбасары