Астанада өткен Конституциялық комиссияның екінші отырысы – жай ғана заңдық түзетулерді талқылау емес, мемлекеттің болашағын айқындайтын маңызды кезең. Негізгі заңға енгізілуі мүмкін өзгерістердің ауқымы мен мазмұны қоғамдағы саяси ойдың, азаматтық белсенділіктің және құқықтық мәдениеттің жаңа деңгейге көтерілгенін аңғартады.
Екі мыңнан астам ұсыныстың келуі – халықтың Конституцияға бейжай қарамайтынын, керісінше, елдің құқықтық іргетасына тікелей қатысуға дайын екенін көрсететін айқын белгі. Бұл – «Конституция халық үшін ғана емес, халықпен бірге жасалады» деген қағидаттың нақты көрінісі.
Ұсынылып отырған түзетулер мемлекеттік билік тармақтарының тепе-теңдігін нақтылауға, құқық қорғау тетіктерін күшейтуге, сот жүйесінің рөлін арттыруға және жергілікті өзін-өзі басқарудың мүмкіндіктерін кеңейтуге бағытталған. Әсіресе, болашақ бір палаталы Парламент – Құрылтай туралы идея қоғамдық пікірде қызу талқыланып отырған маңызды жаңалықтардың бірі.
Преамбуланы күшейту, адам қадір-қасиеті мен жеке бостандықты, жеке өмір мен дербес деректерді қорғау мәселелерінің Конституция деңгейінде нақты бекітілуі – құқықтық мемлекет қағидаттарының тек қағаз жүзінде емес, өмірде жүзеге асуына бағытталған қадам.
Конституциялық реформаның басты құндылығы – оның ашықтығы мен инклюзивтілігі. Сарапшылар, саясаткерлер, азаматтық қоғам өкілдері мен қарапайым тұрғындардың ұсыныстарының бір алаңда тоғысуы – Қазақстандағы құқықтық диалог мәдениетінің қалыптасып келе жатқанын білдіреді.
Бүгін талқыланып жатқан өзгерістер – тек заң нормалары емес, ертеңгі Қазақстанның саяси бейнесі, азамат пен мемлекет арасындағы жаңа сенім формуласы. Сондықтан Конституцияға енгізілетін әрбір түзету – құқықтық мәтін ғана емес, қоғамдық келісімнің айнасы болуы тиіс.
Алтынбек ҚУАНҒАЛИ,
Исатай аудандық қоғамдық кеңесінің мүшесі
