Баланың денсаулығы мен дұрыс дамуы ең алдымен оның күнделікті тұтынатын тағамына байланысты. Алайда пайдалы тағамның өзі жеткіліксіз — ол міндетті түрде қауіпсіз, сапалы және дұрыс дайындалған болуы керек.
Балалардың иммундық жүйесі толық қалыптаспағандықтан, сапасыз немесе дұрыс сақталмаған тағам олардың ағзасына зиян келтіріп, улануға, аллергиялық реакцияларға және ас қорыту бұзылыстарына әкелуі мүмкін.
Балалар тағамының қауіпсіздігі дегеніміз — тағамның баланың денсаулығына зиян келтірмейтіндей жағдайда дайындалуы, сақталуы және ұсынылуы.
Тағам қауіпсіздігінің маңызы
Қауіпсіз тағам:
• ішек инфекциялары мен тағамнан уланудың алдын алады;
• иммунитетті нығайтуға көмектеседі;
• баланың дұрыс өсуі мен дамуын қамтамасыз етеді;
• аллергиялық реакциялардың қаупін азайтады.
Өнімдерді дұрыс таңдау
Балаларға тағам дайындау кезінде өнім сапасына ерекше назар аудару қажет. Дүкеннен өнім сатып алғанда:
• жарамдылық мерзімін міндетті түрде тексеру;
• қаптамасының бүтіндігін қарау;
• мүмкіндігінше табиғи, бояғыштар мен артық консерванттарсыз өнімдерді таңдау;
• күмәнді немесе белгісіз өндірушінің өнімдерінен бас тарту маңызды.
Тағам дайындау кезіндегі гигиена
Тағам дайындау барысында тазалық сақтау — басты талаптардың бірі.
• Қолды сабынмен мұқият жуу;
• шикі және дайын тағамды бөлек өңдеу;
• ет пен балықты толық пісіру;
• көкөністер мен жемістерді жақсылап жуу — балалар денсаулығын қорғаудың қарапайым, бірақ маңызды жолдары.
Сонымен қатар балалар тағамына артық тұз, қант және ащы дәмдеуіштер қоспау ұсынылады.
Тағамды дұрыс сақтау
Дайын тағамды бөлме температурасында ұзақ уақыт қалдыруға болмайды, себебі бұл бактериялардың көбеюіне әкелуі мүмкін.
• Тағамды тоңазытқышта сақтау;
• қайта жылыту кезінде толық қыздыру;
• бір рет жылытылған тағамды қайта сақтамау — қауіпсіздіктің негізгі ережелері болып табылады.
Ерекше сақтықты қажет ететін тағамдар
Кейбір тағамдар балалар үшін қауіпті болуы мүмкін:
• 1 жасқа дейінгі балаларға бал беруге болмайды;
• ұсақ жаңғақтар мен қатты кәмпиттер тұншығу қаупін тудырады;
• газдалған сусындар мен фастфуд ас қорыту жүйесіне зиян;
• аллергия тудыруы мүмкін өнімдерді баланың рационына абайлап енгізу қажет.
Тағамнан улану белгілері
Егер балада жүрек айну, құсу, іш өту, іштің ауыруы немесе дене қызуы байқалса, бұл тағамнан уланудың белгісі болуы мүмкін. Мұндай жағдайда уақыт жоғалтпай дәрігерге жүгіну қажет.
Балалар тағамының қауіпсіздігі — ата-аналар мен тәрбиешілердің басты міндеттерінің бірі. Сапалы өнім таңдау, гигиена талаптарын сақтау және тағамды дұрыс сақтау арқылы біз балалардың денсаулығын қорғап, олардың дұрыс өсіп-жетілуіне жағдай жасай аламыз.
Бақытгүл ҚАРТМАҒАНБЕТОВА,
Исатай аудандық санитариялық-эпидемиологиялық бақылау басқармасы басшысы
